کلیات و دامنه کاربرد
استاندارد حسابرسی 260: اطلاعرسانی حسابرس به ارکان راهبری
استاندارد حسابرسی 260 به مسئولیت حسابرس در اطلاعرسانی به ارکان راهبری در حسابرسی صورتهای مالی میپردازد. این استاندارد برای تمامی واحدهای تجاری، بدون توجه به ساختار یا اندازه آنها، کاربرد دارد. در مواردی که همه اعضای ارکان راهبری مسئولیت اجرایی دارند یا شرکتهای پذیرفته شده در بورس، ملاحظات خاصی باید مد نظر قرار گیرد.
این استاندارد برای حسابرسی صورتهای مالی طراحی شده، اما با تعدیلات لازم، میتواند در حسابرسی سایر اطلاعات مالی تاریخی نیز بهکار رود. تاکید اصلی بر اهمیت اطلاعرسانی دو سویه اثربخش بین حسابرس و ارکان راهبری است.
نقش اطلاعرسانی
- ایجاد رابطه کاری سازنده: اطلاعرسانی دو سویه به حسابرس و ارکان راهبری کمک میکند تا موضوعات حسابرسی بهخوبی شناخته شود و رابطهای سازنده برقرار گردد. حفظ استقلال حسابرس در این رابطه اهمیت ویژه دارد.
- کسب اطلاعات: ارکان راهبری اطلاعاتی درباره واحد تجاری، محیط آن، معاملات و رویدادهای خاص به حسابرس ارائه میدهند که برای انجام حسابرسی ضروری است.
- نظارت بر فرآیند گزارشگری مالی: اطلاعرسانی به ارکان راهبری به آنها کمک میکند تا مسئولیت نظارت خود را خوب انجام دهند و خطر تحریفهای بااهمیت را کاهش دهند.
مسئولیت اطلاعرسانی موضوعات به ارکان راهبری بر عهده حسابرس است، اما مدیران اجرایی نیز مسئول اطلاعرسانی در موارد مرتبط به ارکان راهبری هستند. اطلاعرسانی مدیران اجرایی، مسئولیت حسابرس را کاهش نمیدهد.
در مواردی ممکن است قوانین یا مقررات محدودیتهایی در اطلاعرسانی حسابرس ایجاد کنند، به ویژه در زمینه تخلفات یا موارد حساس که ممکن است نیاز به مشاوره حقوقی باشد.
تاریخ اجرا
این استاندارد برای حسابرسی صورتهای مالی دورههای مالی که از اول فروردین 1394 و پس از آن شروع میشود، لازمالاجرا است.
اهداف استاندارد
- اطلاعرسانی شفاف: درباره مسئولیتهای حسابرس، دامنه و برنامه زمانبندی کار حسابرسی به ارکان راهبری.
- کسب اطلاعات: دریافت اطلاعات مرتبط با حسابرسی از ارکان راهبری.
- اطلاعرسانی به موقع: درباره یافتههای حسابرسی مهم برای نظارت ارکان راهبری بر فرآیند گزارشگری مالی.
- تقویت ارتباط دو سویه: ایجاد اطلاعرسانی اثربخش بین حسابرس و ارکان راهبری.
تعاریف مهم
| اصطلاح | تعریف |
|---|---|
| ارکان راهبری | شخص یا سازمان مسئول نظارت بر هدایت راهبردی و پاسخگویی واحد تجاری، شامل هیئتمدیره، هیئتامنا، هیئتعامل و سایر ارکان مشابه. |
| مدیران اجرایی | افرادی با مسئولیت اجرایی در اداره عملیات واحد تجاری، مانند مدیرعامل و اعضای موظف هیئتمدیره. |
الزامات اطلاعرسانی
تشخیص ارکان راهبری مخاطب اطلاعرسانی
حسابرس باید شخص یا اشخاص مناسب در ساختار راهبری واحد تجاری را برای اطلاعرسانی مشخص کند. در صورت اطلاعرسانی به زیرمجموعهای از ارکان راهبری (مانند کمیته حسابرسی)، باید بررسی شود که آیا اطلاعرسانی به کل ارکان راهبری نیز نیاز است یا خیر.
موارد خاص در واحدهای با مسئولیت اجرایی همه اعضا
اگر همه اعضای ارکان راهبری مسئولیت اجرایی دارند (مانند شرکتهای کوچک تک مالک)، اطلاعرسانی به این افراد در مقام اجرایی کافی است، مشروط بر اینکه حسابرس مطمئن شود اطلاعرسانی به همه افراد واجد شرایط در ساختار راهبری انجام شده است.
موضوعات لازم برای اطلاعرسانی
- مسئولیتهای حسابرس: اطلاعرسانی درباره مسئولیت اظهارنظر نسبت به صورتهای مالی و اینکه حسابرسی، مسئولیت مدیران اجرایی یا ارکان راهبری را رفع نمیکند.
- دامنه و برنامه زمانبندی کار حسابرسی: اطلاع از کلیات دامنه و زمانبندی انجام حسابرسی.
- یافتههای عمده حسابرسی: شامل دیدگاههای حسابرس درباره جنبههای کیفی عمده عملیات حسابداری، مشکلات عمده پیش آمده در جریان حسابرسی، موضوعات عمده مذاکره شده با مدیران اجرایی، درخواست تأییدیههای مدیران و سایر موضوعات مهم برای نظارت بر گزارشگری مالی.
- استقلال حسابرس: در شرکتهای ثبت شده در بورس، اطلاعرسانی درباره رعایت الزامات اخلاقی و استقلال، روابط مالی و سایر موضوعات مرتبط با استقلال حسابرس.
فرآیند اطلاعرسانی
- استقرار فرآیند: حسابرس باید شکل، زمانبندی و محتوای کلی اطلاعرسانی به ارکان راهبری را مشخص و اطلاع دهد.
- شکل اطلاعرسانی: اطلاعرسانی ممکن است شفاهی یا کتبی باشد. اطلاعرسانی کتبی درباره یافتههای عمده و استقلال حسابرس الزامی است در موارد مشخص.
- زمانبندی اطلاعرسانی: اطلاعرسانی باید به موقع انجام شود، به گونهای که ارکان راهبری بتوانند اقدامات لازم را انجام دهند.
- کفایت فرآیند اطلاعرسانی: حسابرس باید ارزیابی کند آیا اطلاعرسانی دو سویه بین حسابرس و ارکان راهبری برای اهداف حسابرسی کافی است یا خیر. در صورت عدم کفایت، اثر آن بر ارزیابی خطرها و شواهد حسابرسی بررسی و اقدامات مناسب انجام شود.
مستندسازی
تمامی اطلاعرسانیهای شفاهی باید مستند شده و شامل موضوعات، زمان اطلاعرسانی و مخاطبان باشد. نسخهای از اطلاعرسانیهای کتبی نیز باید به عنوان بخشی از مستندات حسابرسی نگهداری شود.
توضیحات کاربردی
ارکان راهبری
ساختار ارکان راهبری در واحدهای تجاری مختلف و کشورها متفاوت است و میتواند شامل ساختارهای دو هیئتی یا تک هیئتی باشد. در برخی موارد ارکان راهبری مسئولیت اجرایی دارند و در برخی دیگر خیر.
- در برخی موارد ممکن است تشخیص ارکان راهبری برای اطلاعرسانی برای حسابرس دشوار باشد که در این صورت مذاکره با صاحبکار ضروری است.
- حسابرس بخش گروه باید با توجه به شرایط، شخص یا اشخاص مناسب را برای اطلاعرسانی تعیین کند.
اطلاعرسانی به زیرمجموعه ارکان راهبری
- حسابرس باید در تصمیمگیری درباره اطلاعرسانی به کل ارکان راهبری، اثربخشی و کامل بودن اطلاعرسانی به زیرمجموعه را ارزیابی کند.
- کمیته حسابرسی نقش کلیدی در دریافت اطلاعرسانیهای حسابرس دارد و باید جلسات منظم با حسابرس برگزار کند.
مسئولیت اجرایی همه اعضای ارکان راهبری
در مواردی که همه اعضای ارکان راهبری مسئولیت اجرایی دارند، اطلاعرسانی به آن افراد کافی است، اما حسابرس باید مطمئن شود که اطلاعرسانی به همه افراد واجد شرایط انجام شده است.
موارد اطلاعرسانی
مسئولیتهای حسابرس
- مسئولیت اظهارنظر نسبت به صورتهای مالی که توسط مدیران اجرایی تهیه شده است.
- توضیح اینکه حسابرسی مسئولیت مدیران اجرایی یا ارکان راهبری را رفع نمیکند.
- امکان اطلاعرسانی گستردهتر طبق قوانین یا توافقات وجود دارد.
دامنه و برنامه زمانبندی کار حسابرسی
- اطلاعرسانی درباره نحوه برخورد با خطرهای عمده تحریف، رویکرد حسابرس نسبت به کنترلهای داخلی، کاربرد مفهوم اهمیت در حسابرسی و همکاری با حسابرسی داخلی.
- گفتگو درباره اهداف و راهبردهای واحد تجاری و نگرانیهای ارکان راهبری.
یافتههای عمده حسابرسی
- دیدگاههای حسابرس درباره جنبههای کیفی مهم عملیات حسابداری، شامل رویهها، برآوردها و افشاها.
- مشکلات عمده پیش آمده در جریان حسابرسی مانند تأخیر در ارائه اطلاعات، محدودیتها و تلاشهای اضافی برای کسب شواهد.
- موضوعات عمده مذاکره شده یا مکاتبه شده با مدیران اجرایی.
- سایر موضوعات مهم برای نظارت بر فرآیند گزارشگری مالی.
استقلال حسابرس
- اطلاعرسانی درباره رعایت الزامات اخلاقی و استقلال، روابط مالی و تهدیدهای احتمالی استقلال.
- روشهای رفع یا کاهش تهدیدهای استقلال.
- قابل اعمال بودن این الزامات در برخی واحدهای تجاری غیر بورسی با دامنه ذینفعان گسترده.
موضوعات تکمیلی اطلاعرسانی
- ارکان راهبری وظیفه دارند کنترلهای داخلی، اثربخشی عملیات و رعایت قوانین را نظارت کنند.
- حسابرس ممکن است موضوعاتی را مطلع شود که مرتبط با نظارت بر فرآیند گزارشگری مالی نیست، اما به مسئولیتهای راهبری مربوط است، مانند مسائل ساختاری یا تصمیمات اجرایی بدون مجوز لازم.
- پیش از اطلاعرسانی این موضوعات، ممکن است حسابرس با مدیران اجرایی مذاکره کند مگر شرایط نامناسب باشد.
- در اطلاعرسانی موضوعات تکمیلی، حسابرس باید بیان کند که این موضوعات جزو هدف حسابرسی نیست و روش خاصی برای شناسایی آنها به کار نرفته است.
فرآیند اطلاعرسانی
- اطلاعرسانی شفاف درباره مسئولیتها، دامنه و زمانبندی کار حسابرسی پایهای برای ایجاد اطلاعرسانی دو سویه اثربخش است.
- موضوعاتی مانند هدف اطلاعرسانی، شکل، افراد مسئول اطلاعرسانی، و روند بازخورد باید مورد مذاکره قرار گیرد.
- فرآیند اطلاعرسانی به شرایط واحد تجاری، اندازه، ساختار و دیدگاه حسابرس بستگی دارد.
- امکان استفاده از ساختار سادهتر اطلاعرسانی در واحدهای کوچک وجود دارد.
- حسابرس ممکن است پیش از اطلاعرسانی به ارکان راهبری، در مورد موضوعات خاص با مدیران اجرایی یا حسابرس داخلی مذاکره کند.
- در صورت ارائه گزارش کتبی به اشخاص ثالث، محدودیتهای قانونی و مجوزهای لازم باید رعایت شود.
اشکال اطلاعرسانی
- اطلاعرسانی میتواند کتبی یا شفاهی باشد و میزان جزئیات بسته به اهمیت موضوع و شرایط واحد تجاری متفاوت است.
- عوامل مؤثر بر شکل اطلاعرسانی شامل حل و فصل موضوع، گزارش قبلی مدیران اجرایی، اندازه و ساختار واحد و الزامات قانونی است.
زمانبندی اطلاعرسانی
- زمان اطلاعرسانی باید متناسب با ماهیت موضوع، اهمیت آن و نیازهای ارکان راهبری باشد.
- موضوعات برنامهریزی معمولاً در مراحل اولیه حسابرسی اطلاعرسانی میشوند.
- مشکلات عمده باید در اولین فرصت به اطلاع ارکان راهبری برسد.
- اطلاعرسانی درباره استقلال معمولاً پس از ارزیابی عوامل تهدید کننده انجام میشود.
- زمانبندی اطلاعرسانی ممکن است در حسابرسی همزمان صورتهای مالی با اهداف مختلف هماهنگ شود.
کفایت فرآیند اطلاعرسانی
- حسابرس بر اساس شواهدی مانند واکنش ارکان راهبری به موضوعات مطرح شده، تمایل ارکان راهبری به ارتباط بدون حضور مدیران اجرایی و توانایی آنها در درک موضوعات، کفایت اطلاعرسانی را ارزیابی میکند.
- اطلاعرسانی ناکافی میتواند نشاندهنده ضعف محیط کنترل باشد و بر ارزیابی ریسکهای تحریف موثر است.
- در صورت ناکافی بودن اطلاعرسانی دو سویه، حسابرس ممکن است اقدامات متعددی از جمله تعدیل اظهارنظر، مشاوره حقوقی، اطلاعرسانی به مراجع بالاتر یا کنارهگیری از کار انجام دهد.
مستندسازی
همه اطلاعرسانیهای شفاهی باید مستند شود و نسخهای از اطلاعرسانیهای کتبی به عنوان بخشی از مستندات حسابرسی نگهداری گردد.
پیوست 1: الزامات سایر استانداردهای حسابرسی مرتبط با اطلاعرسانی به ارکان راهبری
این پیوست فهرستی از استانداردهای حسابرسی است که اطلاعرسانی موضوعات خاص به ارکان راهبری را الزامی کردهاند، از جمله:
- استاندارد 240 درباره مسئولیت حسابرس در ارتباط با تقلب
- استاندارد 250 درباره ارزیابی رعایت قوانین و مقررات
- استاندارد 265 درباره اطلاعرسانی ضعفهای کنترل داخلی
- استاندارد 450 درباره ارزیابی تحریفها
- استاندارد 505 درباره تأییدیههای برون سازمانی
- استاندارد 550 درباره اشخاص وابسته
- استاندارد 560 درباره رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی
- استاندارد 600 درباره ملاحظات خاص در حسابرسی گروه
- استاندارد 610 درباره استفاده از کار حسابرسان داخلی
- استاندارد 705 و 706 درباره اظهارنظرهای تعدیل شده و بندهای تأکید بر مطلب خاص
پیوست 2: جنبههای کیفی رویههای حسابداری
- رویههای حسابداری: مناسب بودن رویهها برای شرایط واحد تجاری، انتخاب و تغییر رویههای عمده، اثر زمانبندی معاملات و موارد افشا.
- برآوردهای حسابداری: شناخت مدیران از برآوردها، فرایند انجام آنها، خطر تحریف بااهمیت، نشانههای جانبداری و افشای ابهامها.
- موارد افشا در صورتهای مالی: مسائل مهم و قضاوتهای مربوط به افشا، بیطرفی، ثبات رویه و شفافیت افشا.
- موضوعات مرتبط: اثر خطرهای عمده، معاملات غیرعادی، عوامل موثر بر مبالغ دفتری داراییها و بدهیها، انتخاب گزینشی در اصلاح تحریفها.
خیلی خوب